Technische analyse 5 minuten

De technische langetermijnvisie voor de aandelenmarkten is neerwaarts gericht: onze technische analist ziet grote neerwaartse risico’s. De goudprijs lijkt op weg naar zijn ‘all-time high’ en de euro-dollarkoers is, net als de olieprijs, opwaarts gedraaid.

AEX nog steeds in bearmarkt

Geschreven door:
Bas Heijink, technisch analist van het ING Investment Office
AEX nog steeds in bearmarkt

In het langetermijnbeeld zit de AEX-index nog steeds in een ‘bearmarkt’: een neerwaartse trend. De eerste signalen daarvan kregen we al in de tweede helft van 2018. Toen brak de AEX zijn stijgende langetermijntrend af, waarmee een einde kwam aan de bijna tien jaar durende bullmarkt voor aandelen.

In 2019 en ook begin dit jaar wist de AEX-index nog een krachtige opgaande beweging te maken, totdat hij in februari bij 632 een top vormde. Dit bleek echter een overshoot waarbij steeds meer seinen op rood kwamen te staan. Er heerste een enorme euforie in de markt, een ‘contrair signaal’: waarschuwing voor een mogelijk aanstaande trendomslag. Na meerdere topsignalen begon de AEX medio februari aan een vrije val van 240 punten in slechts vier weken tijd tot aan de 389. Hiermee werd mijn tweede neerwaartse koersdoel bij 380 bijna bereikt.

Een overshoot is het doorschieten voorbij een weerstand of een steun, wat later dus een ‘valse’ doorbraak blijkt te zijn geweest.

Euforie is een overdreven optimistische marktstemming, die juist wijst op de neerwaartse risico’s. Het is dus een zogenoemd contrair signaal.

Medio maart, na bijna 40% daling in zeer korte tijd, hield ik rekening met een krachtig herstel. Dit vond inderdaad plaats, maar bleek veel verder door te zetten dan ik destijds verwachtte. Op het moment van schrijven van deze analyse (medio juni) staat de AEX boven de 560 punten. De Amsterdamse hoofdindex heeft daarmee een klassieke terugtest uitgevoerd naar een van zijn voormalige stijgende langetermijn-bodemlijnen. Ik acht de kans op vorming van een lagere top in het langetermijnbeeld groot, waarna de AEX in de loop van 2020 zijn neerwaartse weg kan vervolgen. De neerwaartse risico’s blijven groot en een nieuwe daling richting de 400 punten acht ik kansrijk. Belangrijke richtpunten voor de zomermaanden zijn 528, 510 en 490. Als de AEX neerwaarts door de steun op 528 breekt, kan hij opnieuw een neerwaartse versnelling starten.

Een tegenovergestelde beweging, die een trend tijdelijk onderbreekt en waarbij de koers teruggaat naar een voormalige steun of weerstand, wordt in de technische analyse een terugtest genoemd. Dit is een bevestiging van de eerder ingezette trend.

Grafiek AEX-index (op maandbasis, logaritmische schaal)

AEX lang update 2020
i Bron: Reuters Metastock XIV, 22 juni 2020.

Einde aan extreme daling olieprijs

Voor de technische analyse van de olieprijs nemen we de toonaangevende oliesoort West Texas Intermediate (WTI) in Amerikaanse dollars. In mijn analyse voor Beleggingsvisie 2020 van een half jaar geleden signaleerde ik al een grote dalende driehoek in de prijsgrafiek. Deze dalende tendens startte bij de top van $76,50 van eind 2018, waarna diverse stijgende bodemlijnen neerwaarts werden gebroken. Na de $64 van begin dit jaar werden steeds steilere dalende toppenlijnen gevormd, een proces dat uiteindelijk resulteerde in de vrije val tot ongeveer $1 per vat WTI-olie medio april.

De vrije val betekende dat mijn koersdoelen van een half jaar geleden van $43 en $38 ruimschoots werden gehaald. In mei en juni volgde herstel en werden de dalende toppenlijnen opwaarts gebroken, waarmee de WTI zijn nieuwe opgaande trend bevestigde. Wel is een tijdelijke terugval richting zone $29 -$31 nog mogelijk, om de volgende hogere bodem te vormen. Komt de WTI-prijs daaronder, dan neemt de kans toe op een nieuwe, langer durende fase van ‘consolidatie’ binnen een bandbreedte. Pas boven de zone $41,50 - $43 start een volgende stijgende trend. Dit acht ik een reële mogelijkheid voor de tweede helft van 2020 en zou het potentieel creëren voor verdere stijging richting de $51.

Bij een dalende driehoek worden telkens lagere toppen gevormd, terwijl de bodems ongeveer op hetzelfde niveau blijven. Hierbij is de kans het grootst dat de horizontale bodemlijn uiteindelijk neerwaarts wordt gebroken.

Olieprijs (WTI, in USD)

WTI Olie update 2020
i Bron: Reuters Metastock XIV, 22 juni 2020.

Goudprijs krijgt ‘all-time high’ weer in zicht

Mijn technische visie op de goudprijs in 2020 was een half jaar geleden dat er veel opwaartse potentie in zat. We noemden de zone $1.700 tot $1.790 als koersdoel, omdat de goudprijs medio 2019 een groot en meerjarig omgekeerd hoofd-schouderpatroon had afgerond boven $1.370. Deze doelen zijn inmiddels bereikt.

In de langetermijn-grafiek zijn meerdere opgaande bodemlijnen te trekken, met $1.500 als onderkant van de steilst stijgende bodemlijn. Een terugtest naar een van deze bodemlijnen behoort tot de mogelijkheden, maar ook dan blijft de langere opwaartse trend intact. Het eerstvolgende opwaartse koersdoel in het langetermijnbeeld is de ‘all-time high’ van $1.910. Bij een structureel (dus herhaald) slot daarboven, kunnen we de Fibonacci-projectietechniek toepassen, wat een volgend doel van $2.450 oplevert. Zolang de stijgende langetermijntrends doorgaan, blijft die $2.450 een doel voor de komende twee jaar. Onder de $1.450 ontstaan de eerste scheuren in de opgaande trend en lijkt een lange ‘zijwaartse’ fase met beweging binnen een brede bandbreedte in het verschiet te liggen.

Het (omgekeerde) hoofd-schouderpatroon wordt gezien als een betrouwbaar ‘omkeerteken’. Een hoofd-schouderpatroon wijst op een neerwaarts vervolg, een omgekeerd hoofd-schouderpatroon op een stijging. Dit laatste, positieve patroon ontstaat vaak tijdens bodemvorming. Het patroon is compleet als de zogenoemde neklijn (denkbeeldige lijn die langs de schouders kan worden getrokken) opwaarts wordt doorbroken. Een gewoon hoofd-schouderpatroon (negatief omkeerpatroon) is de gespiegelde versie en ontstaat vaak tijdens topvorming.

Op basis van Fibonacci-getallenreeksen zijn technisch belangrijke koersniveaus te berekenen. Deze techniek is gebaseerd op de getallenleer van de Italiaanse renaissancegeleerde Leonardo Pisano, die postuum de bijnaam Fibonacci kreeg. Hij ontdekte de door hem ‘natuurlijk’ genoemde getalspatronen, gebaseerd op een getallenreeks beginnend met 0 en 1. Elk volgend getal is de optelsom van voorgaande twee getallen (dus: 0, 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34 enzovoort). Tussen deze getallen ontstaan telkens terugkerende procentuele verschillen van 38,2% en 61,8%. Als in een grafiek een belangrijke bodem (0%) en een belangrijke top (100%) te zien zijn, dan zijn de Fibonacci-niveaus 38,2%, 50% en 61,8% te berekenen. Dit zijn vaak belangrijke weerstands- of steunniveaus. Ook belangrijke toekomstige koersniveaus zijn te berekenen (te ‘projecteren’). Nadat nieuwe all-time highs worden bereikt, kan op basis van de voorgaande beweging een 161,8%- en zelfs een 261,8%-projectie worden gemaakt voor nieuwe doelen.

Goudprijs (USD per troy ounce)

Goud update 2020
i Bron: Reuters Metastock XIV, 22 juni 2020.

Euro-dollarkoers beëindigt dalende trend

Sinds de zomer van 2018 zat de euro-dollarkoers (EUR/USD) in een dalende trend. In maart brak hij even opwaarts uit het dalende trendkanaal en bewoog hij richting de zone $1,1450 - $1,1490. Maar deze uitbraak bleek ‘vals’, waarna de daling verder ging en de $1,0635 op de borden kwam. Daarmee testte hij opnieuw de onderkant van zijn langere dalende trendkanaal. Vanaf dit punt zien we in het kortetermijnbeeld voor het eerst in lange tijd weer een patroon van hogere bodems ontstaan. En eind mei volgde opnieuw een opwaartse doorbraak door de langere dalende toppenlijn.

De opwaartse draai lijkt structureel, al moet nog wel definitieve bevestiging ervan volgen boven de zone $1,1450 - $1,1490. Toch is dat wel mijn verwachting voor de komende periode. In dat geval is de trend definitief opwaarts gedraaid en liggen de volgende opwaartse doelen bij $1,18 en $1,21. In het kortetermijnbeeld kan de komende tijd nog een terugtest plaatsvinden voor de vorming van een volgende hogere bodem, voordat de euro-dollarkoers definitief door de genoemde weerstandzone breekt. Steunpunten in het korteretermijnbeeld liggen bij $1,1150 en $1,10. Maar ik acht de kans groot, dat in de tweede helft van 2020 meer bevestiging volgt van de verdere stijging in het langetermijnbeeld.

Euro-dollarkoers (EUR/USD)

Eurodollar update 2020
i Bron: Reuters Metastock XIV, 22 juni 2020.

Let op: technische analyse wijkt af van gewone analyse

Bas Heijink is de technische analist van ING. Regelmatig publiceert hij zijn visie, maar die staat wel los van 'de' beleggingsvisie van ING.

Wat is technische analyse?
Technische analyse is een analysemethode waarbij in koersgrafieken en in andere marktgegevens naar trends en herkenbare koerspatronen wordt gezocht. Technische analyse wijkt dus sterk af van fundamentele (financieel-economische) analyse. De technische visie van Bas Heijink zal geregeld sterk afwijken van 'de' beleggingsvisie van ING. Die visie is namelijk vooral gebaseerd op fundamentele analyse, dus gebaseerd op macro-economische cijfers, bedrijfsresultaten en politieke en demografische ontwikkelingen.

Wel maakt technische analyse deel uit van de Risicobarometer van ING:

Risicobarometer ING

Risicobarometer

Meer lezen?

Back to the future?
1 / 5

update Beleggingsvisie 2020

Back to the future?

AEX nog steeds in bearmarkt
2 / 5

Technische analyse

AEX nog steeds in bearmarkt

Duurzamer uit de crisis
3 / 5

Duurzaamheid

Duurzamer uit de crisis

Inspelen op veranderende markten
4 / 5

update Beleggingsvisie 2020

Inspelen op veranderende markten

Coronacrisis brengt structurele trends in een stroomversnelling
5 / 5

update Beleggingsvisie 2020

Structurele trends in een stroomversnelling